Zasady elektronicznych licytacji komorniczych – nowe reguły egzekucji z nieruchomości

Po wejściu w życie nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego komornicy w pierwszej kolejności będą sprzedawać nieruchomości w drodze licytacji elektronicznej. To istotna zmiana w egzekucjach z nieruchomości. Dotychczas taki tryb stosowano jedynie na wniosek wierzyciela.

Nowe przepisy mają uprościć i przyspieszyć postępowania, ale niosą też konsekwencje dla dłużników, którzy mogą stracić nieruchomość bez wcześniejszego zawiadomienia o terminie sprzedaży.

Priorytet dla licytacji elektronicznej

Zgodnie z nowymi regulacjami, komornik ma obowiązek sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji elektronicznej, chyba że wierzyciel zażąda przeprowadzenia licytacji publicznej. Musi to zgłosić przed uprawomocnieniem się opisu i oszacowania. Co istotne, w przypadku kilku wierzycieli wystarczy, aby choć jeden z nich zgłosił taki wniosek, by egzekucja odbyła się w trybie tradycyjnym. W praktyce oznacza to, że licytacja elektroniczna staje się regułą, a licytacja publiczna wyjątkiem.

Tym samym odwrócono zasadę obowiązującą od września 2021 roku, gdy sprzedaż elektroniczna była możliwa tylko po złożeniu odpowiedniego wniosku przez wierzyciela. Ministerstwo Sprawiedliwości uzasadnia zmianę potrzebą zwiększenia efektywności egzekucji i wykorzystania potencjału systemu teleinformatycznego, który sprawdził się już w sprzedaży ruchomości, np. samochodów.

Brak obowiązku informowania dłużnika o sprzedaży w sieci

Jedną z bardziej kontrowersyjnych modyfikacji jest uchylenie obowiązku każdorazowego zawiadamiania dłużnika o przeprowadzeniu licytacji elektronicznej. W uzasadnieniu przyjętej poprawki Senat wskazał, że skoro taki tryb sprzedaży będzie wynikał wprost z przepisów, nie ma potrzeby odrębnego informowania o nim dłużnika.

W praktyce może to oznaczać, że właściciel nieruchomości dowie się o jej sprzedaży dopiero po fakcie, jeśli nie śledzi na bieżąco obwieszczeń publikowanych w systemie e-licytacje.

Choć elektroniczna forma egzekucji ma zwiększać transparentność, w opinii części prawników rezygnacja z indywidualnego zawiadomienia osłabia gwarancje procesowe dłużnika. Nieruchomość może bowiem zostać zbyta w stosunkowo krótkim czasie, bez faktycznego udziału właściciela w postępowaniu.

Rękojmia i uczestnictwo wierzyciela w licytacji

Nowelizacja wprowadza również doprecyzowanie zasad dotyczących rękojmi, czyli kwoty wnoszonej przez uczestnika przetargu na zabezpieczenie jego oferty. Zgodnie z przepisami, wierzyciel przystępujący do licytacji nie musi wpłacać rękojmi, o ile jego wierzytelność nie jest niższa od jej wysokości. Przepis ten zacznie jednak obowiązywać dwa miesiące później niż cała nowelizacja, co ma dać komornikom i sądom czas na dostosowanie praktyki do nowych zasad.

Nowe regulacje będą mieć zastosowanie wyłącznie do postępowań egzekucyjnych wszczętych po wejściu w życie ustawy. Egzekucje rozpoczęte wcześniej będą kontynuowane według dotychczasowych przepisów. Sama nowelizacja wejdzie w życie po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem wspomnianych przepisów dotyczących rękojmi.

Priorytet elektronicznej licytacji komorniczej stanowi kolejny etap cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości w Polsce. Nowe przepisy mają usprawnić postępowania egzekucyjne i zwiększyć dostępność licytacji dla obywateli, ale jednocześnie wymagają większej czujności ze strony dłużników.